Giảm 5% cho khách hàng nhân ngày Chè Thế Giới

Tìm hiểu về Chè Shan Tuyết Cổ Thụ tại Việt Nam

Tìm hiểu về Chè Shan Tuyết Cổ Thụ tại Việt Nam

Nếu nói về Trà Shan Tuyết Cổ Thụ - cây chè nổi tiếng của Việt Nam, có lẽ, xuất phát điểm của những cây chè, rừng chè đầu tiên vẫn còn là một sự huyền bí và gây nhiều tranh cãi. Hệt như những đỉnh núi quanh năm mây mờ che phủ của miền rừng thiêng Tây Bắc, xung quanh cội nguồn của cây Trà Shan Tuyết Cổ Thụ (chè Việt) vẫn bị vây lấp bởi lớp sương mù huyễn hoặc. Chỉ biết rằng, tựa một dòng thác mát lành, mà mạch nguồn tuôn ra từ những kẽ đá cằn cỗi của miền núi Tây Bắc, rồi chảy thành muôn sông vạn suối dưới đồng bằng. 

Từ ngàn xưa, những vùng Chè Shan Tuyết Cổ Thụ thượng cổ trên non cao cũng rải hạt giống của mình theo làn gió rét, cho cây chè mọc loang xuống các miền đồi thấp, thành những vùng chè rộng lớn ngày nay. để từ đó làm nên những thương hiệu được mọi trà hữu trên đất nước ta biết đến. Dòng chảy ấy, tựa một mạch nguồn thơm lành, ngọt mát mà đến tận ngày nay vẫn luôn tạo ra biết bao hương vị làm say lòng kẻ thưởng thức.

Cây chè là một loài thực vật đặc biệt, độ cao càng lớn, điều kiện thời tiết càng khắc nghiệt chè lại càng chất lượng hơn. Từ độ cao 1000m trở lên, những cây chè sẽ cho sản phẩm đạt chất lượng tốt nhất. Bởi những điều kiện cực đoan khiến cây chè phát triển chậm và làm cho tinh hoa đất trời càng nồng đậm trong từng búp lá. đối với chè rừng, điều đó càng đúng đắn. 

Trà Shan Tuyết Cổ Thụ Việt Nam ở Hà Giang – Vương quốc chè rừng

Cái lạnh và độ cao sẽ kích thích búp chè tạo ra nhiều lông tuyết, tích tụ thêm hương vị. Trong cuộc hành trình tìm hiểu về Trà Shan Tuyết Cổ Thụ, Hạnh Trà cũng đã lần lượt ngang qua và đôi khi là chinh phục những ngọn núi cao nhất Việt Nam, đến những nơi khó khăn hiểm trở nhất để hiểu thêm về câu chuyện của Cây Chè Shan Tuyết Cổ Thụ và người làm chè shan

Trong thời gian gần đây, khi ngành chè Việt Nam đang bước đầu tiên vươn ra các thị trường khó tính trên thế giới và có được sự công nhận nhất định. Các bạn trẻ cũng ngày càng quan tâm hơn đến những giá trị truyền thống, đặc sắc của dân tộc. Giữa lúc con đường trước mặt đang dần rộng mở, dù còn nhiều chông gai nhưng cũng đầy cơ hội; Hạnh Trà coi đây là thời điểm cần quay đầu nhìn lại, lần đến tận cùng huyết mạch của dòng chè Việt đã chảy dồi dào từ thượng cổ. Vừa để tri ân những cội nguồn xa xưa, nhắc nhở cho hiện tại; vừa cung cấp cho bao người đã trót bén duyên với trà, một chỉ dẫn tìm về với cây thiêng, đất Tổ.

1. Trà Shan Tuyết Cổ Thụ (hay chè Shan Tuyết Cổ Thụ) là gì?

Trà Shan Tuyết (hay Chè Shan tuyết) là loại trà có búp to màu trắng xám, dưới lá trà có phủ 1 lớp lông tơ mịn, trắng nên người dân gọi tên là Trà Tuyết.

Trà Shan Tuyết Cổ Thụ có mùi thơm dịu, nước vàng sánh màu mật ong. Trà được chế biến theo phương pháp thủ công của người dân tộc Tày, H'Mông, Dao.

Cây trà shan tuyết cổ thụ, mọc cao đến vài mét, nhiều cây trà shan tuyết cổ thụ lâu năm có tuổi thọ lên tới 500-600 năm tuổi, khi hái trà shan bà con phải trèo hẳn lên cây. Có những gốc trà vài người ôm không xuể. Nằm ở khu vực có độ cao hơn 1200 mét, mây mù bao phủ quanh năm, sự chênh lệch về nhiệt độ giữa ngày và đêm lớn cùng với điều kiện khí hậu thổ nhưỡng tạo cho Trà Shan tuyết có chất lượng tốt. 

Trà shan tuyết cổ thụ thông thường được canh tác hoàn toàn tự nhiên không sử dụng bất cứ một hóa chất hay phân bón nên được xem là trà sạch.

2. Chè Shan Tuyết Cổ Thụ Việt Nam có ở đâu?

Chè Shan Tuyết Cổ Thụ Việt Nam có ở đâu

 

a. Trà Shan Tuyết Cổ Thụ Việt Nam ở Hà Giang – Vương quốc chè rừng

Nắm giữ hơn 80% diện tích chè rừng trên cả nước, Hà Giang có vị trí đặc biệt trên bản đồ chè Việt Nam. Với những vùng chè cổ thụ có tuổi đời hàng trăm năm, luôn chờn vờn giữa sương mờ của hai đỉnh Tây Côn Lĩnh, Chiêu Lầu Thi và nhiều vùng khác kéo dài đến tận Lũng Phìn, Mèo Vạc gần biên giới Trung Quốc. Do là một trong những vùng có độ ẩm cao nhất cả nước (luôn ở mức trên 80%); khí hậu có nhiều mây, mỗi năm trung bình chỉ khoảng 1400 giờ nắng. Những thân chè shan tuyết cổ thụ của Hà Giang thường ẩn mình sau làn mây dày, dẫn đến hàm lượng polyphenol trong búp chè thấp, nhưng axit amin lại cao, mang đến vị ngọt thanh mát và độ ngậy đặc biệt nhưng lại ít đắng chát. Ngoài với địa hình núi non hùng vĩ gồm 49 đỉnh lớn nhỏ, trải dài từ độ cao 500 – 2500m. Mỗi “đỉnh” lại là một giang sơn riêng, với hệ sinh thái đa dạng và phong phú do sự dao động mạnh của lượng mưa và nhiệt độ giữa các vùng. Cũng như sự khác biệt địa chất mà điển hình là giữa vùng cao núi đá phía Bắc với vùng cao núi đất phía Tây, đem lại hương thơm riêng biệt cho mỗi vùng chè shan cổ. Từ hương cốm, hương hoa lan, hoa hồng, hương trái cây… cho đến những dị hương phức tạp khác mà không ở đâu có được. Thế nên mỗi đỉnh núi lại là một “đỉnh trà”, mà hương vị là sự tổng hòa giữa những yếu tố như độ cao, chất đất, thời tiết, lượng mưa, độ ẩm… Tất cả cho mỗi vùng trà shan tuyết cổ thụ ở Hà Giang một nét đặc sắc, một dáng vẻ riêng biệt, hệt như sự hùng vĩ, khắc nghiệt và kỳ bí của mảnh đất này.

Tìm hiểu về Chè Shan Tuyết Cổ Thụ tại Việt Nam

b. Trà Shan Tuyết Cổ Thụ Việt Nam trồng Lào Cai - rừng trà bên bản làng

 Thổ nhưỡng Lào Cai bao gồm 13 loại đất khác nhau; trong đó đất Feralit màu vàng đỏ phát triển trên phiến thạch sét chiếm chủ yếu; thành phất đất có độ phì cao, màu mỡ và đa dạng. Kết hợp cùng khí hậu có độ ẩm lớn, nhiệt độ trung bình trong năm thấp hơn so với các tỉnh khác thuộc khu vực miền núi phía Bắc, nên chè shan tuyết cổ thụ Lào Cai phát triển mạnh mẽ từ không biết bao nhiêu thế kỷ trước và vẫn còn được đồng bào dân tộc thiểu số giữ gìn cho đến tận hôm nay. Trà shan tuyết cổ thụ Lào Cai phân bố chủ yếu tại Bắc Hà, một huyện giáp với tỉnh Hà Giang và gần biên giới Trung Quốc. Các rừng chè lâu đời nhất thuộc về ba xã Bản Liền, Tả Củ Tỷ, Hoàng Thu Phố với tuổi thọ hàng trăm năm. Với đặc trưng địa hình của huyện Bắc Hà phía Tây Nam giáp sông Chảy, phía đông Bắc hòa vào dãy Tây Côn Lĩnh, đã tạo nên sự phân hóa độ cao dữ dội theo hướng Tây Bắc – đông Nam, từ 200m vượt lên tận 1800m so với mặt nước biển. Chính điều này đã tạo nên sự khác biệt trong hương vị, nội chất của từng búp chè thuộc từng vùng chè shan tuyết của Bắc Hà nói riêng và Lào Cai nói chung.

Trà shan tuyết cổ thụ Hà Giang

c. Trà Shan Tuyết Cổ Thụ Việt Nam trồng Lai Châu – Sương ủ rừng trà 

Tỉnh Lai Châu là nơi sinh trưởng của những rừng chè cổ thụ lâu đời, quanh năm được lớp sương mù dày đặc che phủ nằm ở độ cao từ 1800 - 2500m so với mực nước biển. Chính vì được núi rừng ẩn giấu, mà những rừng trà shan tuyết cổ thụ này đã tồn tại suốt hàng hàng thế kỷ mới được con người khám phá. Do tính chất thời tiết khắc nghiệt của thời tiết vùng núi Tây Bắc, vào mùa đông nhiệt độ có thể xuống rất thấp từ 7 – 3ºC, nhưng mùa hè có thời điểm vọt lên tới 38 – 40ºC. Lượng mưa chỉ tập trung vào vài tháng nhất định, khiến vào mùa khô độ ẩm không khí bị kéo xuống thấp. Những điều kiện trên khiến cây chè shan tuyết cổ thụ ở đây sinh trưởng chậm, mỗi năm chỉ một đến hai vụ. Chè shan tuyết cổ thụ Lai Châu đặc trưng ở búp và lá non nhỏ, cây vươn cao từ 5 – 10m để đón nắng, tán đâm thẳng như muốn vạch sương tìm hơi ấm. Do thời tiết thường có sương mù kéo dài (10 - 20 giờ trong mùa khô và 24 giờ trong suốt mùa mưa). Nên chè shan tuyết cổ thụ ở Sà Dề Phìn và Putaleng được sống trong bóng râm thường xuyên. Tạo ra vị ngọt thanh sâu lắng bởi hàm lượng axit amin cao. Hiện nay trên địa bàn tỉnh Lai Châu có khoảng 46,94ha trà shan tuyết cổ thụ với số lượng 3.475 cây, rải rác giữa các rừng phòng hộ và núi cao, rừng trà shan tuyết cổ thụ được kết nối bởi hệ thống giao thông phần nhiều là đường mòn, đường đèo hiểm trở gây khó khăn cho việc thu hái cũng như sản xuất. Toàn tỉnh có 278,73 ha sản xuất theo hướng chè sạch, chè hữu cơ trên tiêu chuẩn RA (Rainforest Alliance) và Vietgap trong đó 30,7ha đã được chứng nhận. 

Tìm hiểu về Chè Shan Tuyết Cổ Thụ tại Việt Nam

d. Trà Shan Tuyết Cổ Thụ Việt Nam trồng Yên Bái – Kỳ ảo trà rừng 

Tại Yên Bái, những rừng chè shan tuyết cổ thụ đã tồn tại từ lâu đời, hàng trăm năm ẩn mình giữa thiên nhiên, thăm thẳm đằng sau lớp sương mù mờ ảo. Rừng trà shan tuyết cổ thụ được các đồng bào người H’mông hằng ngày chăm sóc và thu hái để từ đó tạo nên sản phẩm chè vàng đặc sắc với hương thơm của sương và nắng núi rừng cùng vị ngọt mát dễ chịu. Ngày nay trà shan tuyết cổ thụ Yên Bái chiếm 2.033 ha với sản lượng 5.197 tấn. Trong đó các vùng chè rừng tập trung chủ yếu tại các huyện Văn Chấn, Trạm Tấu, Mù Cang Chải.  Trong đó vùng phía Tây Yên Bái phần lớn có địa hình cao trên 700m, với sự chia cắt mạnh của những dãy núi và các thung sâu là chốn trú ngụ tự nhiên của những cây chè suốt hàng trăm năm nay. Với đặc điểm nắng nhiều, ít mưa. Càng lên cao nhiệt độ càng bị kéo xuống, cá biệt có hiện tượng đóng băng vào mùa lạnh ở các vùng thuộc độ cao trên 1000m. Các rừng trà shan tuyết cổ thụ của Trạm Tấu đa phần thuộc Làng Nhì kéo dài đến thôn Tà Chữ của Phình Hồ, rải rác giữa làn sương trắng quanh năm che phủ, chông chênh ở độ cao từ 1000 – 1300m so với mực nước biển. Chè shan tuyết cổ thụ tại Sùng đô đặc trưng với khí hậu khắc nghiệt, biên độ nhiệt cao giữa mùa mưa và mùa khô cũng như giữa ngày và đêm khiến búp chè có hương vị nồng đậm. Yên Bái sở hữu những vùng chè lâu năm, mà trong đó nổi bật nhất là vùng Giàng Pằng thuộc Sùng đô nằm ở độ cao từ 1400 – 1500m so với mực nước biển. Với quần thể rừng chè lâu đời, trong đó là hơn 100 cây cổ thụ có tuổi đời từ 200 – 600 năm tuổi, vươn lên trên những đỉnh núi cao, hoà lẫn vào thôn bản.0 đây có thể được xem như cội nguồn của những vùng chè thấp hơn ở độ cao xung quanh thôn Giàng Pằng, như quần thể chè rừng xung quanh đỉnh Chinh Gia thuộc thôn Nà Nọi ở độ cao từ 1000 – 1200m. Các rừng trà shan tuyết men theo sống núi, mọc loang xuống những vùng đồi dốc, quanh năm chống chịu cái lạnh khắc nghiệt của mùa đông và những đợt nắng gay gắt đầu hạ.

e. Trà Shan Tuyết Cổ Thụ Việt Nam trồng Sơn La – Rừng trà vờn mây

Những rừng trà shan tuyết cổ thụ của Sơn La phân bố chủ yếu ở huyện Tà Xùa, giáp với địa bàn tỉnh Yên Bái, trải dọc quanh sườn núi của dãy Tà Xùa huyền bí. Các rừng chè shan tuyết cổ thụ nằm ở độ cao 1200m – 1500m, suốt hàng trăm năm tận hưởng sự ưu đãi của thiên nhiên nhờ một nền nhiệt độ mát mẻ, mưa thuận gió hoà. Chính điều này đã khiến cho những rừng chè shan tuyết cổ thụ Tà Xùa phát triển xanh tốt quanh năm, với những khu vực có cây cao đến 5 – 8m thuộc Làng Sáng, Bản Bẹ. Cùng những rừng chè shan cổ thụ trên trăm năm tuổi thuộc Chung Chinh. Trà shan tuyết cổ thụ Sơn La nhờ sống trong điều kiện ít nắng, nhiệt độ thấp đặc trưng của vùng cao. Chè núp dưới biển mây Tà Xùa, trên nền đá sét và đá vôi giàu vi lượng và khoáng chất. Khiến các sản phẩm chè xanh Tà Xùa có hương phức tạp bởi nhiều hợp chất tự nhiên và vị nhẹ nhàng dễ chịu.

f. Trà Shan Tuyết Cổ Thụ Việt Nam trồng Điện Biên 

Tìm hiểu về Chè Shan Tuyết Cổ Thụ tại Việt Nam

Với tổng số gần 10.000 cây chè hàng trăm năm tuổi hiện có, Tủa Chùa được Viện Nghiên cứu Chè đánh giá là nơi còn mật độ cây tập trung lớn so với các tỉnh khác trong cả nước. Đây còn là giống chè quý mọc tự nhiên, ít có sự tác động của hóa chất nên nổi tiếng có chất lượng sạch, an toàn cho sức khoẻ.

Trong số này, 4 xã phía Bắc của huyện là: Tả Sìn Thàng, Sín Chải, Lao Xả Phình, Tả Phình có số chè cây cao cổ thụ chiếm tới hơn 7.000 cây. Ở đây hầu như nhà nào cũng có chè, nhà ít vài cây, nhiều hơn thì vài chục cây, thậm chí nhà nhiều có tới trăm cây.

← Bài trước Bài sau →