Giảm 5% cho khách hàng nhân ngày Chè Thế Giới

Thế nào là chè rừng? Chè shan tuyết cổ thụ rừng quý hiếm ra sao?

Thế nào là chè rừng? Chè shan tuyết cổ thụ rừng quý hiếm ra sao?

Chè rừng – Món quà quý từ mẹ thiên nhiên

Chè rừng là sản phẩm sinh thái được thu hoạch và chế biến theo phương thức truyền thống của nhóm thầy thuốc nam người Tày thuộc xã Đồng Thắng, huyện Đình Lập, tỉnh Lạng Sơn. Chè rừng là sự kết hợp tự nhiên giữa hai loài cây bản địa là cây Vối (Cleistocalyx operculatus ‘Roxband’) và cây Chè rừng (Camellia chrysantha), được người dân địa phương sử dụng hàng ngày theo kinh nghiệm bản địa.

chè rừng việt nam

Hiện nay, việc thống kê về diện tích cũng như số lượng chè shan tuyết rừng ở các tỉnh tại Việt Nam vẫn gặp rất nhiều khó khăn. Một phần do chè rừng thường phân bố rải rác ở các vùng rừng núi rộng lớn, đôi khi thưa vắng người qua lại dẫn đến việc khó tiếp cận, đo đạc cũng như kiểm đếm một cách chính xác.
Một phần khác bởi chè shan cổ thụ rừng chủ yếu nằm dưới sự quản lý của bà con dân tộc thiểu sổ, vố sống hồn nhiên. Nhiều hộ tuy đã quản lý rừng chè không biết bao nhiêu đời mà vẫn không nắm được trong tay mình có bao nhiêu gốc chè shan. Và khó khăn nhất trong việc thống kế diện tích chè rừng là do bất đồng về mặt tên gọi và định nghĩa giữa các tỉnh. 

chè rừng việt nam

Theo báo cáo Nghiên cứu đề xuất giải pháp phát triển bền vững chuỗi giá trị sản phẩm chè shan tuyết cổ thụ tại 06 tỉnh miền núi phía Bắc, Việt Nam tiến hành năm 2019.

Hiện tồn tại nhiều tên gọi khác nhau tại các địa phương đối với cây chè rừng như: Cây chè Shan tuyết cổ thụ, cây chè rừng, chè cây cao, hay cây chè quý. 

Sự khác biệt này là do sự đa dạng về phân bố không gian, đặc điểm hình thái, sinh trưởng cây chè shan tuyết giữa các địa phương. Có nơi, do cây chè Shan cổ thụ có nhiều lông trắng như tuyết tại các búp, lá non, nên người dân gọi là cây chè Shan tuyết cổ thụ. Trong khi đó, một số nơi khác có vùng chè mọc tự nhiên trong rừng được người dân phát hiện ra, nên gọi là cây chè rừng (để phân biệt cây chè trồng thâm canh). Thậm chí, có nơi người dân còn gọi là cây chè vùng cao, để phân biệt với cây chè trồng thâm canh tại các vùng thấp. Mặc dù tên gọi khác nhau, tuy nhiên đặc điểm chung đối với cây chè rừng như: thân cao, tán rộng, lá to và dài, mọc tự nhiên, hoặc được trồng theo phương thức quảng canh, ít chịu tác động của con người, và ít nhất có tuổi cây từ 50 năm trở lên. 

chè rừng việt nam


Phân loại chè shan tuyết cổ thụ rừng tại Việt Nam 

Kết quả khảo sát tại các tỉnh Tây Bắc, Đông Bắc hiện nay có chè rừng cho thấy, việc xác định cây chè shan tuyết cổ thụ rừng và phân loại tuổi cây chè rừng hiện còn nhiều hạn chế. 

Thứ nhất, về quy định pháp lý, các địa phương chưa ban hành tiêu chí cụ thể xác định thế nào được gọi là cây chè cổ thụ, vùng chè cổ thụ. Thứ hai, công tác thống kê cây chè cổ thụ hiện chưa được các địa phương thực hiện đồng bộ, và chưa bám sát tiêu chí quy định cây cổ thụ theo Quyết định số 39/2012/ Qđ-TTg của Thủ tướng Chính phủ (độ tuổi từ 50 năm trở lên, đường kính thân cây tại vị trí 1.3 m từ 50cm trở nên). 

Cụ thể, một số địa phương (huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang; huyện Tủa Chùa, tỉnh điện Biên; huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai …) sử dụng tiêu chí đường kính thân cây (từ 20 – 30 cm trở lên) để thống kê số lượng cây chè cổ thụ. Trong khi một số địa phương hiện chưa tiến hành thống kê số lượng cây chè cổ thụ. Trong khi đó, việc xác định độ tuổi của cây chè cổ thụ hiện chưa được các địa phương thực hiện, người dân chỉ có thể đoán tuổi của cây chè cổ thụ một cách chung chung là hàng trà, thậm chí vài trăm năm tuổi theo lời kể của ông cha.

Một phần do chè shan tuyết cổ thụ rừng thường phân bố rải rác ở các vùng rừng núi rộng lớn, đôi khi thưa vắng người qua lại dẫn đến việc khó tiếp cận, đo đạc cũng như kiểm đếm một cách chính xác.
Chính vì chưa thể đo đạc, kiểm đếm chính xác số lượng và diện tích chè rừng, nên đã dẫn đến những khó khăn nhất định trong việc quy hoạch, phát triển và bảo tồn giống chè quý.

chè rừng việt nam

Cây chè rừng hay chè cổ thụ đến từ chính những câu chuyện được truyền giữ qua hàng thế đồng bào dân tộc thiểu số. Những người qua bao đời đã sống – chết bên vô vàn gốc chè bạt ngàn giữa núi rừng thăm thẳm. đó là lời kể “không biết cây chè đã có từ bao giờ” của những người ông người bà bên tách trà xanh nồng đượm, hệt như cái “Ngày xửa, ngày xưa” trong những câu chuyện cổ tích. Bởi lẽ đối với Hạnh Trà, cây chè shan tuyết cổ thụ là của rừng núi đại ngàn, nhưng gìn giữ từng gốc chè đến bây giờ, cũng như tạo nên những hương vị thơm lành trong tách trà vẫn luôn là câu chuyện của con người. Chính vì thế, trong suốt cuộc hành trình xây dựng thương hiệu Hạnh Trà, chúng tôi luôn cố gắng truyền tải đến Quý vị những sản phẩm chất lượng nhất, được làm bởi các nghệ nhân danh tiếng của vùng chè, mong muốn từ đó tlưu giữ lại, không chỉ là về những gốc chè trăm năm, mà còn về vô số buồn vui kiếp người xoay vần quanh cái trường tồn của rừng chè cổ thụ.

 

>>> Xem thêm: Tham quan rừng chè cổ thụ Shan tuyết tại Bản Liền

← Bài trước Bài sau →