Giảm 5% cho khách hàng nhân ngày Chè Thế Giới

Khám phá trà shan tuyết cổ thụ Sùng Đô tỉnh Yên Bái

Khám phá trà shan tuyết cổ thụ Sùng Đô tỉnh Yên Bái

“Giàng Pằng cao ngất tầng mây

 Bên kia Làng Mảnh bên này Sùng Đô”

Vùng chè cổ thụ xã Sùng Đô (Văn Chấn, Yên Bái) nằm ở hai thôn Làng Mảnh và Giàng Pằng, trên độ cao từ 1.500- 1.700m, cạnh khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu. Những cây chè shan tuyết cổ thụ quý hiếm mọc hoang chưa hề bị tác động bởi con người, bị lãng quên từ hàng chục năm vừa mới được phát lộ.

Với thành phần chủ yếu là người H’mông, Sùng Đô rực rỡ với những bộ trang phục truyền thống trên khắp các cung đường cheo leo. Trên đường đi, giữa vách đá thẳng đứng, thi thoảng len lỏi các con thác nhỏ như sợi chỉ bạc dệt lên khung vải xanh mát của dây leo và rêu phong, rót xuống thẳng vực sâu thăm thẳm. Phần lớn các vùng chè rừng ở Yên Bái nói riêng và Sùng đô nói chung đều thuộc về người H’mông suốt bao đời nay. Mỗi gốc chè shan tuyết, mỗi dãy đồi đều được trao gửi hết thế hệ này đến thế hệ khác, dần dần gắn bó vào trong tâm hồn của từng con người, như một phần không thể tách rời khỏi tâm trí. Khác biệt với những tỉnh còn lại, khi người H’mông thưởng chỉ uống nước pha từ lá chè tươi. Người H’mông ở vùng Yên Bái từ lâu đã nổi tiếng với các sản phẩm chè vàng được chế biến theo những bí quyết đã được chuyển qua hàng thế hệ.

Chè shan tuyết Sùng Đô nổi tiếng bởi hương cam quýt, hoà trộn với hương nắng của vùng cao cùng vị chè thanh ngọt nhẹ nhàng.

Những cây chè cổ thụ ở Sùng Đô, mọc quanh thôn Ngã 2 thành rừng với khoảng 10ha, rồi từ đó rải rác leo lên những bờ núi, vách đá cho đến khi lại quần tụ xung quanh đỉnh Chinh Gia thuộc thôn Nà Nọi rồi lại vượt cao lên, như muốn vươn đến tận chân mây cho đến khi đạt tới đỉnh trà shan tuyết cổ thụ tại thôn Giàng Pằng.

Giàng Pằng có gần 100 gia đình, sống rải rác khắp các triền núi rộng dài nhiều cây số. Hiện, có hơn 70ha trà shan tuyết cổ thụ, tập trung ở thôn Giàng Pằng và Làng Mảnh. Dọc đường vào thôn chè cổ thụ mọc như rừng. Những cây chè quá lớn nên để thu hoạch người dân phải đốn ngọn, cành xuống. Diện tích trà shan tuyết cổ thụ này chính là nguồn thu nhập của hơn 200 hộ đồng bào Mông xã Sùng Đô.

Ở đây, ngắm nhìn hàng nghìn cây chè shan cổ thụ, sần sì, rêu phong nhưng lá xanh rì, những búp chè ú to, mơn mởn phủ lớp lông tơ như tuyết trắng. Thời tiết khắc nghiệt của vùng cao, giá rét và mưa tuyết càng làm cho sức sống của những rừng chè Shan tuyết cổ thụ thêm mãnh liệt. Phát triển ở độ cao hơn 1.600m, khí hậu mát lành, cây chè Shan tuyết ở đây phát triên xanh tốt, nhiều cây có tán lá xum xuê, gốc hai người ôm không xuể.

rừng chè shan tuyết cổ thụ tại Yên Bái

Đường lên Giàng Pằng chập chùng những dãy núi ẩn hiện sau biển mây trắng xoá, điểm xuyết là vài cây trà shan tuyết nhỏ mọc ven đường, nhoài thân về phía vực thẳm tựa như một loài chim đang sắp sửa vươn cánh bay lên. 

trà shan tuyết cổ thụ yên bái

Nếu như Putaleng là chặng đường thử thách thể lực và sức chịu đựng, thì Giàng Pằng lại là cung đường không dành cho người yếu tim. Là một thôn nhỏ thuộc xã Sùng Đô, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái; Giàng Pằng quanh năm nằm giữa mây trời ở độ cao 1600m so với mực nước biển. Nơi có quần thể chè cổ thụ shan tuyết bao gồm 100 cây đã được “Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam” công nhận là di sản. Trong số đó, có cả gốc chè shan tổ đã hơn 600 năm tuổi, đã gắn bó với núi rừng từ thuở ngàn xưa, chứng kiến bao thế hệ người H’mông sinh ra và qua đời trên mảnh đất Giàng Pằng tươi đẹp. Vùng chè Giàng Pằng rộng hơn 40ha, nằm rải rác giữa các ngôi nhà H’mông, hay cheo leo bên các rìa vực. Những cây trà shan cổ thụ nằm trong quần thể cây di sản đều được đánh số bằng sơn. Có một định luật mà chúng tôi đã nhận ra trên chuyến hành trình của mình, rằng cây chè càng ngon, búp chè càng quý giá thì càng khó tiếp cận. Tựa vị cao nhân ẩn cư, những rừng chè cổ thụ luôn mọc trên những ngọn núi cao nhất của từng vùng. Cũng từ đó chắt lọc được tinh hoa của đất trời mang vào trong hương vị. 

rừng chè shan tuyết cổ thụ tại Yên Bái

Vừa làm trà shan tuyết mọi người vừa hồn nhiên cười nói, đôi bàn chân tràn vững chắc bước lên từng cành chè khiến tán lá rung rinh xao động. đôi khi bàn tay với tới, đôi khi thân người nhoài ra; dáng vẻ thành thục ấy tạo ra một nét đẹp rất riêng. Tựa như mỗi con người ở Giàng Pằng đều đã trở thành một phần vững chắc và trường cửu của đất trời mênh mông. Theo cụ Vàng A Tu, một bậc cao niên ở thôn: những cây trà shan tuyết cổ thụ trong quần thể 100 cây di sản được đánh số, mỗi năm chỉ còn ra búp một lần. Nhiều cây đã đi đến gần cuối vòng đời của mình. Càng cao tuổi cây trà shan lại càng phát triển chậm hơn, nhưng cũng chính vì vậy mà hương vị của chúng lại càng đặc biệt. Nhưng để giữ được hương vị ấy đòi hỏi sau khi thu hái, chè phải được chế biến ngay lập tức. Đây là cuộc đua với thời gian và giống chè shan tuyết càng quý, chất lượng tốt thì lại càng đòi hỏi kinh nghiệm từ người nghệ nhân, cũng như sự cẩn trọng của những người thu hái. 

trà shan tuyết cổ thụ yên bái

>>> Xem thêm: Vén màn bí ẩn chè shan tuyết Tà Xùa

Quần thể những cây chè shan tuyết của Giàng Pằng nằm giữa các mái nhà được lợp ngói gỗ đang ấp đầy những búp lá mơn mởn. Ở giữa mạng lưới ấy, trên một khoảng đất rộng và bằng phẳng là cây chè shan tuyết tổ của Giàng Pằng với tấm bia di sản đặt ngay bên cạnh, tựa như trái tim của bản làng, vẫn tràn đầy sức sống sau hàng thiên niên kỷ. Hơn 6 thế kỷ vững vàng cùng sương núi, dường như những dáng hình cây chè tạc vào dáng hình của núi, của mây, của đất trời. Cây trà shan tuyết cổ thụ cao khoảng 13m, với đường kính 1,2m, tán xòe rộng ít lá. Trên những cành nhánh uốn lượn là các đốm mốc trắng, rêu xanh, lan rừng bám dày đặc tạo nên sự kỳ vĩ và tráng lệ. Dò hỏi những người trong thôn chúng tôi được biết thêm rằng, ngày trước ở Giàng Pằng từng có cây chè còn lâu đời hơn với ba tầng lá, độ cao trên 20m, mỗi vụ búp ra vô số. Cây tồn tại đã cả chục đời người, không ai biết rõ có từ bao giờ, to lớn tới mức mười người có thể đứng trên các tầng lá thu hái cùng một lúc. Nhưng đáng tiếc cây trà shan đã bị chết vào mười hai năm trước. Thôn Giàng Pằng tuy có vốn quý là cây trà shan tuyết cổ thụ, nhưng cho đến này đời sống của đồng bào còn rất nhiều khó khăn khi đường dây điện vẫn chưa kéo tới; những con đường hiểm trở đầy đá và sình lầy. Toàn thôn chỉ có một trường mẫu giáo được dựng lên bằng ván ép, cơ sở vật chất thiếu thốn và chỉ có hai cô giáo trẻ lặn lội từ miền xuôi lên vùng núi giúp đỡ bản làng. Dù đời sống khó khăn là thế, nhưng những người dân trong thôn Giằng Pằng đều có tinh thần vui vẻ và khoẻ mạnh. 

Khám phá trà shan tuyết cổ thụ Sùng Đô tỉnh Yên Bái

 

Đối với người dân ở Giàng Pằng, cũng như nhiều người dân ở các vùng chè shan tuyết khác, trà là thứ thức uống hằng ngày không thể thiếu. Họ đã uống từ thuở mới lọt lòng cho đến khi nhắm mắt xuôi tay. Nên phải chăng đến một lúc nào đó, chính con người cũng mang trong mình cứng cáp, phong sương của những cây chè trấn giữ núi rừng thăm thẳm.

← Bài trước Bài sau →